Je lichaamsgewicht is meer dan een getal op de weegschaal. Het vertelt iets over hoe je lichaam functioneert en hoe groot de kans is op bepaalde ziektes. Toch weten veel mensen niet precies wat een gezond gewicht inhoudt of hoe ze dat kunnen meten. Dat is jammer, want als je begrijpt wat je gewicht betekent, kun je bewustere keuzes maken voor je gezondheid.
Wat een gezond gewicht voor jou betekent
Een veelgebruikte maatstaf voor een gezond gewicht is de BMI, oftewel de Body Mass Index. Die bereken je door je gewicht in kilo’s te delen door je lengte in meters kwadraat. Een BMI tussen de 18,5 en 25 geldt voor de meeste volwassenen als gezond. Ligt je BMI hoger dan 25, dan spreek je van overgewicht. Ligt het boven de 30, dan heet dat obesitas. Een BMI lager dan 18,5 duidt op ondergewicht. Dit zijn handige richtlijnen, maar ze zeggen niet alles. Zo houdt de BMI geen rekening met de verdeling van spieren en vet in je lichaam. Een gespierde sporter kan een hoge BMI hebben, terwijl zijn of haar gezondheid prima in orde is.
Wat je gewicht beïnvloedt
Veel mensen denken dat het gewicht alleen afhangt van wat je eet en hoeveel je beweegt. Dat klopt deels, maar het is een stuk ingewikkelder. Je erfelijke aanleg speelt een grote rol: sommige mensen zijn van nature zwaarder of lichter gebouwd dan anderen. Ook hormonen hebben invloed. Een trage schildklier kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat iemand makkelijker aankomt. Slaap is een andere factor die mensen vaak onderschatten. Wie structureel te weinig slaapt, heeft meer kans op gewichtstoename, omdat bepaalde hongerhormonen dan uit balans raken. Stress zorgt eveneens voor schommelingen, mede doordat het stresshormoon cortisol het lichaam aanzet tot vetopslag, vooral rond de buik.
Het verschil tussen vetmassa en spiermassa
Twee mensen kunnen precies hetzelfde wegen, maar er toch heel anders uitzien en zich heel anders voelen. Dat komt door de samenstelling van het lichaam. Spieren zijn zwaarder dan vet bij hetzelfde volume. Iemand met veel spiermassa en weinig vet weegt meer dan je misschien zou verwachten, terwijl zijn of haar lichaam heel gezond is. De verdeling van vetweefsel is daarbij ook van belang. Buikvet, het vet dat rondom de organen zit, is gevaarlijker dan vet op de heupen of dijen. Een grote buikomvang verhoogt het risico op hart en vaatziekten, diabetes type 2 en hoge bloeddruk. Daarom is de tailleomtrek een nuttige aanvulling op de BMI. Voor vrouwen geldt een omvang boven de 88 centimeter als risicovol, voor mannen is dat 102 centimeter.
Wat je kunt doen voor een gezonder gewicht
Een gezond lichaamsgewicht bereiken en behouden begint bij kleine, haalbare stappen. Voeding speelt een grote rol: gevarieerd eten met veel groenten, fruit, volkoren producten en peulvruchten helpt het lichaam goed te functioneren zonder overmatige calorie-inname. Bewegen is minstens zo waardevol. De aanbeveling is om elke week minimaal 150 minuten matig intensief te bewegen, zoals stevig wandelen of fietsen. Dat hoeft niet in één keer: tien minuten hier en tien minuten daar telt ook mee. Wat ook helpt, is goed letten op slaap en het verminderen van stress. Dat zijn factoren die mensen bij gewichtsbeheersing regelmatig vergeten, terwijl ze veel invloed hebben. Tot slot is het verstandig om geen extreem crashdieet te volgen. Snel veel afvallen klinkt aantrekkelijk, maar het lichaam raakt daardoor uit balans en het verloren gewicht komt vaak snel terug.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik mezelf wegen?
Je hoeft jezelf niet elke dag te wegen. Je gewicht kan van dag tot dag een paar kilo schommelen door vocht, voeding en andere factoren. Eén keer per week wegen, op hetzelfde tijdstip en onder dezelfde omstandigheden, geeft een betrouwbaarder beeld.
Klopt het dat je gewicht stijgt als je ouder wordt?
Het is inderdaad zo dat veel mensen iets zwaarder worden naarmate ze ouder worden. De stofwisseling vertraagt en spiermassa neemt af, waardoor het lichaam minder calorieën verbrandt. Dat betekent niet dat gewichtstoename onvermijdelijk is, maar het vraagt wel wat meer aandacht voor voeding en beweging.
Is een laag gewicht altijd gezond?
Een laag lichaamsgewicht is niet automatisch gezond. Ondergewicht kan wijzen op tekorten aan voedingsstoffen, een te lage botdichtheid of andere gezondheidsproblemen. Net als overgewicht vraagt ook ondergewicht om aandacht en soms om medisch advies.
Wat is het verschil tussen de BMI en de tailleomtrek?
De BMI berekent de verhouding tussen gewicht en lengte en geeft een algemeen beeld. De tailleomtrek meet hoeveel vet zich rondom de buik bevindt. Buikvet is schadelijker voor de gezondheid dan vet op andere plekken. Samen geven BMI en tailleomtrek een vollediger beeld dan elk afzonderlijk.
Geef een reactie