Energie verhoging: wat is het, waarom gebeurt het en wat kun je doen?

Je voorschotbedrag gaat omhoog, of je energieleverancier stuurt een brief met slecht nieuws: een energie verhoging is iets wat bijna iedereen weleens meemaakt. Energieprijzen kunnen stijgen door schommelingen op de internationale markt, geopolitieke spanningen of veranderingen in beleid. In dit artikel lees je hoe een energieverhoging precies werkt, waarom het soms plotseling lijkt te gaan en wat je er zelf aan kunt doen.

Hoe komt een energieverhoging tot stand?

De prijs van energie, gas en elektriciteit, wordt grotendeels bepaald op internationale groothandelsmarkten. Factoren zoals oorlogen, extreme weersomstandigheden, politieke besluiten of een hoge vraag kunnen de prijs op die markt snel omhoogduwen.

Toch werkt een stijging op de groothandelsmarkt niet meteen door in wat jij betaalt. Energieleveranciers kopen gas en stroom vaak ver van tevoren in. Dat heet voorinkoop of termijnhandel. Stijgt de marktprijs vandaag, dan kan het maanden duren voordat dat zichtbaar is op jouw rekening. Daalt de prijs, dan geldt hetzelfde: het voordeel komt pas later.

Waarom verhoogt jouw leverancier je voorschot?

Je maandelijkse voorschot is een schatting van wat je over een jaar aan energie verbruikt. Als de energieprijzen stijgen, klopt die schatting niet meer. Je leverancier verhoogt het voorschot om te voorkomen dat je aan het einde van het jaar een grote naheffing krijgt.

Een hogere energieprijs betekent dat dezelfde hoeveelheid gas of elektriciteit meer kost. Als de prijs per kubieke meter gas of per kilowattuur elektriciteit flink oploopt, kan je maandbedrag al snel een stuk hoger uitvallen dan je gewend was. Het is dus geen extra winst voor de leverancier, maar een correctie op de verwachte kosten.

Wat zijn de oorzaken van een energie verhoging?

Er zijn verschillende redenen waarom energieprijzen stijgen:

• Geopolitieke spanningen: Conflicten in gasproducerende regio’s, zoals het Midden-Oosten of Oost-Europa, kunnen de levering van gas beïnvloeden en onzekerheid op de markt creëren.
• Seizoensgebonden vraag: In de winter gebruiken mensen meer gas om te verwarmen. Een hogere vraag drijft de prijs omhoog.
• Lage gasvoorraden: Als Europese gasopslagen minder goed gevuld zijn, stijgt de prijs omdat het aanbod krapper is.
• Belastingwijzigingen: De overheid kan energiebelasting of btw aanpassen, wat direct invloed heeft op je eindrekening.
• Stijgende netwerktarieven: Naast de energieprijs betaal je ook voor het transport van energie via het netwerk. Die tarieven kunnen jaarlijks veranderen.

Wat doet de overheid bij hoge energieprijzen?

Bij sterk stijgende energieprijzen grijpt de overheid soms in om mensen en bedrijven te helpen. Zo heeft het kabinet maatregelen genomen om de gevolgen van hoge energieprijzen te beperken. Een voorbeeld is de verhoging van het percentage van de Energie-investeringsaftrek (EIA) naar 45,5 procent, wat bedrijven helpt om energiebesparende investeringen te doen.

Voor consumenten kunnen maatregelen bestaan uit tijdelijke belastingverlagingen of financiële tegemoetkomingen. Het is verstandig om de website van de Rijksoverheid in de gaten te houden als de energieprijzen hard stijgen, zodat je weet waar je aanspraak op kunt maken.

Wat kun je zelf doen bij een energieverhoging?

Je staat niet machteloos als de energieprijs stijgt. Dit zijn concrete stappen die je kunt zetten:

• Vergelijk energieleveranciers: Als je contract afloopt, kijk dan of een andere leverancier een scherper tarief biedt.
• Kies een vast contract: Met een vast tarief weet je precies wat je betaalt, ook als de marktprijs stijgt.
• Pas je voorschot aan: Betaal je structureel te veel, dan kun je je energieleverancier vragen het voorschot te verlagen.
• Bespaar op verbruik: Een lagere thermostaat, kortere douche of goede isolatie verminderen je energieverbruik en daarmee je rekening.
• Vraag subsidies aan: Er zijn regelingen voor isolatie, zonnepanelen of een warmtepomp die je energieverbruik structureel verlagen.
• Controleer je jaarafrekening: Klopt je verbruik met wat je vooraf dacht? Pas dan je voorschot aan zodat je niet voor verrassingen staat.

Vaste of variabele energieprijs: wat past bij jou?

Bij een variabel contract beweegt je tarief mee met de markt. Dat kan voordelig zijn als de prijzen dalen, maar ook pijnlijk als ze stijgen. Bij een vast contract betaal je altijd hetzelfde tarief gedurende de looptijd van je contract, ongeacht wat er op de markt gebeurt.

Welk type contract het beste past, hangt af van je situatie. Zijn de tarieven op dit moment relatief laag, dan kan een vast contract de energieverhoging in de toekomst beperken. Zijn de tarieven hoog, dan kan een variabel contract later goedkoper uitpakken als de prijzen dalen.

Zo houd je je energierekening onder controle

Een energie verhoging is vervelend, maar met de juiste aanpak valt de schade mee. Vergelijk je contract regelmatig, houd je verbruik in de gaten en doe beroep op beschikbare subsidies of overheidsmaatregelen. Kleine aanpassingen in je dagelijks verbruik tellen bovendien op en kunnen aan het einde van het jaar een merkbaar verschil maken.

Veelgestelde vragen

Waarom gaat mijn voorschot omhoog terwijl ik niet meer ben gaan verbruiken?

Een hoger voorschot betekent niet altijd dat je meer verbruikt. Je voorschot stijgt ook als de prijs per eenheid energie omhooggaat. Dezelfde hoeveelheid gas of stroom kost dan simpelweg meer, waardoor je leverancier het maandbedrag aanpast om een grote naheffing te voorkomen.

Hoe snel merkt een consument een energieverhoging op de markt?

Dat verschilt per contract en per leverancier. Energieleveranciers kopen energie vaak vooraf in, waardoor een stijging op de groothandelsmarkt niet direct in jouw tarief terechtkomt. Bij een variabel contract kan het enkele weken tot maanden duren. Bij een vast contract merk je er gedurende de looptijd niets van.

Kan ik mijn voorschot zelf aanpassen bij een energieverhoging?

Ja, de meeste leveranciers geven je de mogelijkheid om je voorschot zelf aan te passen via je online klantomgeving of door contact op te nemen met de klantenservice. Let er wel op dat je aan het einde van het jaar niet met een grote naheffing zit als je het te laag instelt.

Wat is de Energie-investeringsaftrek (EIA)?

De Energie-investeringsaftrek, afgekort EIA, is een fiscale regeling voor ondernemers in Nederland. Als een bedrijf investeert in energiebesparende of duurzame technieken, mag het een deel van die investering aftrekken van de belastbare winst. Het percentage van de EIA is verhoogd naar 45,5 procent, wat bedrijven stimuleert te investeren in energiebesparing.