Zit je in een situatie waarbij psychische klachten zo hevig worden dat je niet meer weet wat je moet doen? Dan heb je misschien psychische directe hulp nodig. Dit is acute zorg voor mensen die zich in een psychische crisis bevinden: een noodsituatie waarbij de gewone manieren om rust te vinden niet meer werken. Op zulke momenten is snel ingrijpen belangrijk, voor jezelf of voor iemand in je omgeving.
Wat is een psychische crisis?
Een psychische crisis is een acute psychische noodsituatie. Iemand raakt dan zo van slag dat hij of zij zichzelf of anderen in gevaar kan brengen. Denk aan ernstige verwardheid, extreme angst, psychoses of gedachten aan zelfbeschadiging. De normale middelen om tot rust te komen, zoals praten met iemand, even een wandeling maken of slapen, helpen dan niet meer.
Een crisis kan plotseling ontstaan, maar ook langzaam opbouwen. Soms merkt iemand zelf dat het fout dreigt te gaan. Soms zijn het familieleden of vrienden die als eerste zien dat iemand hulp nodig heeft.
Wat is psychische directe hulp precies?
Psychische directe hulp is de zorg die iemand snel kan krijgen bij een acute psychische noodsituatie. Het gaat niet om een geplande afspraak bij een psycholoog of psychiater, maar om hulp die er meteen is. Professionals beoordelen dan ter plekke hoe ernstig de situatie is en wat er nodig is. Dat kan variëren van een gesprek en begeleiding tot opname in een kliniek.
De crisisdienst speelt hierbij een grote rol. Dit is een team van professionals dat veel weet van psychische klachten en ziektes. Zij beoordelen of iemand direct psychische hulp nodig heeft en schakelen de juiste zorg in.
Wanneer schakel je directe hulp in?
Het is niet altijd makkelijk om te bepalen wanneer je psychische directe hulp moet inschakelen. Toch zijn er duidelijke signalen waarbij je niet moet wachten:
- Iemand dreigt zichzelf of anderen ernstig te beschadigen.
- Iemand is zo verward dat hij of zij de weg kwijt is in de werkelijkheid.
- Iemand trekt zich volledig terug en reageert nergens meer op.
- Iemand heeft uitgesproken plannen om een einde aan zijn of haar leven te maken.
- De situatie escaleert en er is geen mogelijkheid meer om zelf rust te brengen.
Bij twijfel is het altijd beter om te bellen dan te wachten. Je hoeft het niet zeker te weten om hulp te vragen.
Waar bel je naartoe?
De eerste stap is bijna altijd de huisarts of de huisartsenpost. Zij kennen de situatie vaak al en kunnen snel doorverwijzen naar de juiste hulp, waaronder de crisisdienst. Bij levensgevaar bel je direct 112.
Hieronder een kort overzicht van waar je naartoe kunt:
- Huisarts of huisartsenpost: de eerste stap bij een acute psychische situatie, ook buiten kantoortijden.
- Crisisdienst GGZ: een gespecialiseerd team dat beoordeelt hoe ernstig de situatie is en wat er nodig is. Je huisarts schakelt deze in of je kunt er soms zelf naartoe bellen.
- 112: bij direct gevaar voor het leven, van jezelf of van iemand anders.
- 113 Zelfmoordpreventie: dag en nacht bereikbaar bij gedachten aan zelfdoding. Je kunt bellen of chatten.
Wat gebeurt er als je belt?
Als je belt met de huisarts of de crisisdienst, stellen ze eerst een paar vragen om de situatie in te schatten. Ze willen weten hoe ernstig het is, of er gevaar is en wat er al gedaan is. Op basis daarvan beslissen ze wat de volgende stap is.
Soms komt er iemand thuis langs. Soms wordt iemand gevraagd naar een locatie te komen. In ernstige gevallen kan de crisisdienst ook besluiten dat iemand tijdelijk wordt opgenomen. Dat gebeurt om de persoon in crisis te beschermen en de situatie te stabiliseren.
Kun je je voorbereiden op een crisis?
Als jij of iemand in je omgeving vaker psychische klachten heeft, is het verstandig om je voor te bereiden. Je kunt van tevoren vastleggen welke hulp je acceptabel vindt in een crisissituatie. Dat heet een crisisplan of een signaleringsplan. Zo weten hulpverleners en naasten wat ze moeten doen als het misgaat.
Bespreek dit plan met je behandelaar, huisarts of vertrouwenspersoon. En zorg dat mensen om je heen weten waar het plan is en hoe ze de juiste hulp kunnen inschakelen.
Je hoeft het niet alleen te dragen
Een psychische crisis is een zware situatie, zowel voor degene die het meemaakt als voor de mensen eromheen. Schaam je niet om hulp te vragen. Psychische directe hulp bestaat precies voor dit soort momenten: om snel in te grijpen als het nodig is en de veiligheid te herstellen. Hoe eerder je belt, hoe eerder er iemand is om te helpen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de crisisdienst en een gewone GGZ-behandeling?
Een gewone GGZ-behandeling is geplande zorg, zoals therapie of gesprekken met een psychiater. De crisisdienst is er alleen bij acute psychische noodsituaties. De crisisdienst beoordeelt of iemand direct psychische hulp nodig heeft en zorgt voor acute veiligheid. Daarna wordt bekeken of iemand verder geholpen moet worden via reguliere zorg.
Kan ik de crisisdienst inschakelen voor iemand anders?
Ja, je kunt de crisisdienst ook inschakelen voor iemand anders, bijvoorbeeld een familielid of vriend. Bel eerst de huisarts of huisartsenpost en leg de situatie uit. Zij schakelen de crisisdienst in als dat nodig is. Bij direct gevaar bel je 112.
Wat als iemand geen hulp wil?
Als iemand zelf geen hulp wil maar de situatie is gevaarlijk, kun je toch hulp inschakelen. In uiterste gevallen is gedwongen opname mogelijk. Dat is een ingrijpende maatregel die alleen wordt ingezet als de veiligheid van iemand of anderen in gevaar is. De huisarts of crisisdienst kan je hierover informeren.
Is psychische directe hulp ook beschikbaar in het weekend of ’s nachts?
Ja, psychische directe hulp is op elk moment van de dag en nacht beschikbaar. De huisartsenpost is altijd bereikbaar buiten kantooruren, en de crisisdienst van de GGZ werkt ook in het weekend en ’s nachts. Bij levensgevaar bel je altijd 112.
Geef een reactie