Directe hulp zoeken tijdens een psychische crisis is soms het moeilijkste wat er is, terwijl het ook het meest noodzakelijke is. Of je zelf in de problemen zit of iemand in je omgeving, een psychische noodsituatie vraagt om snel handelen. Toch weten veel mensen niet waar ze moeten beginnen. Angst, verwarring en schaamte spelen daarbij een grote rol. In dit blog lees je wat een psychische crisis is, hoe je snel aan de juiste zorg komt en hoe je iemand in je omgeving kunt ondersteunen.
Wat er gebeurt tijdens een psychische crisis
Een psychische crisis is een acute noodsituatie waarbij iemand het gevoel heeft de controle kwijt te zijn over zijn of haar gedachten, gevoelens of gedrag. De gewone manieren om tot rust te komen werken dan niet meer. Dat kan komen door een combinatie van factoren, zoals langdurige stress, een traumatische gebeurtenis of een onderliggende psychische aandoening die plotseling verergert. Iemand in crisis kan in paniek raken, zichzelf of anderen willen beschadigen, of juist volledig in zichzelf gekeerd raken. Het gaat dan niet om iemand die even een slechte dag heeft. De signalen zijn intens en de persoon heeft echt ondersteuning nodig van buitenaf.
Snelle ondersteuning via de huisarts of crisisdienst
De eerste stap bij een psychische noodsituatie is contact opnemen met de huisarts of de huisartsenpost. Zij kunnen beoordelen hoe ernstig de situatie is en zorgen voor een doorverwijzing naar de juiste zorg. Is de situatie buiten kantoortijden of te spoedeisend? Dan kun je direct de crisisdienst van de ggz bellen. De crisisdienst bestaat uit professionals die gespecialiseerd zijn in psychische klachten en die beoordelen of onmiddellijke opvang of behandeling nodig is. Zij komen soms ook aan huis als dat nodig is. Bij levensgevaar, bijvoorbeeld als iemand zichzelf ernstig wil beschadigen, bel je altijd 112. Twijfel niet: als de situatie gevaarlijk voelt, is dat al reden genoeg om in actie te komen.
Hoe je iemand kunt helpen die in crisis is
Wanneer iemand die je kent in een acute psychische noodsituatie zit, is het belangrijk om rustig te blijven. Dat klinkt simpel, maar het verschil dat dat maakt is groot. Ga naast de persoon zitten, spreek kalm en oordeel niet. Stel geen moeilijke vragen en geef geen adviezen die de druk verhogen. Vraag gewoon: “Hoe kan ik je nu helpen?” Luister naar het antwoord. Probeer de persoon niet alleen te laten, zeker niet als er signalen zijn van zelfbeschadiging. Bel samen de huisarts of de crisisdienst als dat nodig is. Iemand die in crisis is, kan zelf soms niet meer helder nadenken over welke stappen gezet moeten worden. Jij kunt die rol tijdelijk overnemen door rustig, praktisch en aanwezig te zijn.
Voorbereid zijn op een volgende crisis
Mensen die vaker te maken hebben met psychische crises kunnen van tevoren vastleggen welke soort ondersteuning zij acceptabel vinden in zo’n situatie. Dat heet een crisisplan of signaleringsplan. Hierin staat wat de vroege signalen zijn, wie er gebeld moet worden en wat wel en niet helpt. Zo’n plan maak je samen met een behandelaar of hulpverlener, maar ook naasten kunnen daarin een rol spelen. Het opstellen van zo’n plan voelt misschien zwaar, maar het geeft zowel de persoon zelf als de mensen om hem of haar heen veel meer houvast op een moment dat het er echt toe doet. Voorbereiding voorkomt niet altijd een crisis, maar het zorgt er wel voor dat de juiste stappen sneller gezet worden.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de huisarts en de crisisdienst?
De huisarts is het eerste aanspreekpunt bij psychische klachten, ook bij acute situaties. De crisisdienst van de ggz is specifiek bedoeld voor situaties waarbij iemand onmiddellijk psychische zorg nodig heeft en de huisarts niet bereikbaar is of de situatie te ernstig is voor reguliere hulp. De crisisdienst werkt 24 uur per dag, 7 dagen per week.
Wat doe je als iemand geen hulp wil accepteren?
Als iemand in crisis geen hulp wil maar de situatie wel gevaarlijk is, kun je toch contact opnemen met de huisarts of crisisdienst. Zij kunnen adviseren over wat je kunt doen. In uiterste gevallen, waarbij iemand een direct gevaar vormt voor zichzelf of anderen, kan een arts een zogenaamde inbewaringstelling aanvragen. Dat is een zware maatregel, maar soms de enige manier om iemand te beschermen.
Kun je ook anoniem bellen voor steun bij een psychische crisis?
Ja, dat kan. Bij de Luisterlijn kun je 24 uur per dag anoniem bellen, chatten of mailen als je het moeilijk hebt. Het telefoonnummer is 0900 0767. Deze lijn is bedoeld voor iedereen die behoefte heeft aan een luisterend oor, ook als je nog niet zeker weet of je professionele zorg nodig hebt.
Wat staat er in een crisisplan en wie stelt dat op?
Een crisisplan beschrijft de vroege signalen van een psychische crisis, welke contactpersonen gebeld moeten worden en welke maatregelen helpen of juist niet. Het plan wordt meestal opgesteld samen met een behandelaar, maar ook naasten spelen daarin een rol. Het plan wordt bewaard op een plek die makkelijk toegankelijk is, zodat het snel beschikbaar is als dat nodig is.
Geef een reactie